
Czy HBOT chroni przed martwicą przy bardzo dużym przeszczepie włosów?
Gdy w jednym zabiegu bardzo gęsto wszczepia się wiele graftów, tkanka w obszarze biorczym może obumrzeć. Zdarza się to rzadko, ale jest poważne.
Gdy w jednym zabiegu bardzo gęsto wszczepia się wiele graftów, tkanka w obszarze biorczym może obumrzeć. Zdarza się to rzadko, ale jest poważne. HBOT ma ugruntowaną pozycję, gdy przeszczepiona skóra lub płaty skórne się nie przyjmują, ale żadne opublikowane badanie nie sprawdzało, czy chroni przed martwicą przy przeszczepie włosów.
Dlaczego skóra w obszarze biorczym może obumrzeć po zabiegu?

Chodzi o ukrwienie. Jeśli nacięcia są zbyt gęste na zbyt dużym obszarze, a skóra głowy już ma słabe krążenie, skóra między nacięciami może dostać za mało krwi. Palenie, cukrzyca i stare blizny pogarszają sytuację. To powikłanie jest rzadkie, ale budzi lęk, bo zostawia trwałe blizny i łyse plamy, a nie ma pewności, że kolejna operacja je naprawi.
Niewiele powikłań przeszczepu włosów budzi taki lęk jak martwica w obszarze biorczym. Zdarza się rzadko, ale gdy już wystąpi, zostają trwałe blizny, a przeszczepiony obszar jest stracony. Nie ma pewności, że kolejna operacja naprawi szkodę.
Przyczyna leży w naczyniach krwionośnych. Każde nacięcie w obszarze biorczym trochę uszkadza ukrwienie skóry głowy. Jeśli chirurg wykona nacięcia wystarczająco gęsto, na wystarczająco dużej powierzchni i w skórze, która już ma słabe krążenie, skóra między nacięciami może dostać za mało krwi. Wtedy tkanka może obumrzeć.
Czynniki ryzyka nie zaskakują. Bardzo dużo nacięć na jednostkę powierzchni, bardzo rozległe zabiegi za jednym razem, dużo płynu tumescencyjnego, palenie, źle kontrolowana cukrzyca, wcześniejsze blizny lub zabiegi w tym samym miejscu, a według niektórych autorów także wysokie dawki adrenaliny, które na długo obkurczają naczynia.
Dlaczego niektórzy uważają, że HBOT może pomóc przy martwicy?
Bo tlen i nowe naczynia, których powstawanie HBOT wspiera, trafiają w sedno problemu: za mało krwi dla tkanki. Przeszczepy skóry i płaty, które słabo się goją, to uznane wskazanie do terapii ciśnieniowej. Thom zauważa jednak, że dowody pochodzą tu głównie z badań na zwierzętach i kilku badań klinicznych oraz że dotyczą ratowania tkanki, która już zawodzi, a nie zapobiegania problemom w typowych przypadkach.
Rozumowanie jest proste. Jeśli tkanka obumiera, bo ukrwienie w obciążonym obszarze jest na granicy wydolności, terapia, która zwiększa ilość tlenu rozpuszczonego w osoczu i pobudza wzrost nowych naczyń, celuje dokładnie w problem.
Chirurdzy myślą tak od dawna. Przeszczepy skóry i płaty, które się nie przyjmują, należą do uznanych wskazań do terapii ciśnieniowej, a tlen hiperbaryczny stosuje się, by ratować płaty z niewydolnym ukrwieniem. Thom pisze o tym zastosowaniu wprost. Jednocześnie zaznacza, że wiedza w tej dziedzinie, a także o uszkodzeniach niedokrwienno-reperfuzyjnych, opiera się głównie na badaniach na zwierzętach i nielicznych badaniach klinicznych oraz że potrzeba więcej badań.
Istnieje więc chirurgiczny precedens i to najlepszy ogólny argument za HBOT w tym kontekście. Zwróć jednak uwagę, że ten precedens dotyczy ratowania. Chodzi o tkankę, którą już się traci, a nie o profilaktykę u typowego pacjenta.
Czy ktoś badał HBOT jako profilaktykę martwicy przy przeszczepie włosów?
Nie. Randomizowane badanie Fana miało tylko 34 uczestników, a przy tak małej grupie rzadkie powikłanie prawie nigdy nie wystąpi ani razu, z leczeniem czy bez. Opis pięciu pacjentów Giardiella nie wykazał powikłań, ale bez grupy kontrolnej praktycznie nic to nie mówi o ryzyku martwicy.
Nikt nie opublikował niczego o tlenie hiperbarycznym stosowanym, by zapobiec obumieraniu tkanki po przeszczepie włosów. Ani badania, ani serii przypadków, ani danych z rejestru.
Częściowo wyjaśnia to zwykła matematyka. W badaniu Fana było 34 uczestników. Martwica jest tak rzadka, że przy tak małej liczbie osób spodziewamy się zera przypadków w obu grupach, więc jako punkt końcowy jest bezwartościowa. Żeby wykazać, że coś zmniejsza częstość rzadkiego powikłania, potrzeba tysięcy pacjentów w badaniu albo dużego rejestru. Nie ma ani jednego, ani drugiego.
Giardiello i współpracownicy nie odnotowali powikłań u swoich pięciu pacjentów z HBOT. Pięciu pacjentów bez grupy porównawczej w praktyce nic nie mówi o ryzyku martwicy, bo pięć zwykłych przeszczepów włosów bez żadnych dodatków też prawie zawsze obeszłoby się bez ani jednego przypadku.
Co naprawdę zmniejsza ryzyko martwicy przy dużych zabiegach?
Najważniejsze jest rozłożenie bardzo dużej liczby graftów na dwie operacje, tak by mniej obciążyć ukrwienie obszaru biorczego. Dalej: mniejsza gęstość, gdy czynniki ryzyka się kumulują, rzucenie palenia przed zabiegiem i po nim, dobrze kontrolowana cukrzyca przed operacją i ostrożniejszy plan, jeśli skóra głowy ma już blizny.
Warto jasno powiedzieć, które działania na pewno pomagają, bo dodatek bez dowodów na skuteczność w tym celu nie może ich zastąpić.
- Nie upychaj jak największej liczby graftów jak najgęściej w skórze ze słabym krążeniem. To najważniejsze. Rozłożenie bardzo dużego zabiegu na dwie operacje to najpewniejszy sposób, by odciążyć ukrwienie obszaru biorczego.
- Zmniejsz gęstość, gdy czynniki ryzyka się kumulują. O gęstości decyduje chirurg, a nieco mniej graftów na jednostkę powierzchni u palaczy i diabetyków to rozsądny kompromis.
- Rzuć palenie przed zabiegiem i po nim. Nikotyna obkurcza naczynia. To czynnik, który możesz zmienić, i jeden z niewielu, na które masz bezpośredni wpływ.
- Ustabilizuj cukrzycę, zanim umówisz termin.
- Poważnie traktuj wcześniejsze zabiegi. Stare blizny zmieniają ukrwienie skóry głowy i wymagają ostrożniejszego planu.
Czy możesz liczyć na to, że HBOT ochroni cię podczas megasesji?
Nie. Bądź sceptyczny raczej wobec sposobu, w jaki się to sprzedaje, niż wobec samej terapii. Mechanizm jest logiczny, a HBOT ma swoje miejsce, gdy przeszczepiona skóra się nie przyjmuje. Ale to, że zapobiega martwicy przy przeszczepie włosów, nie jest udokumentowane. Jeśli operacja potrzebuje komory ciśnieniowej, żeby była bezpieczna, powinna być mniejsza.
Jeśli proponują ci HBOT właśnie jako zabezpieczenie przed martwicą przy bardzo dużej operacji, podchodź sceptycznie do uzasadnienia, niekoniecznie do samej terapii.
Gdy przeszczepiona skóra się nie przyjmuje, za tlenem hiperbarycznym przemawia zarówno logiczny mechanizm, jak i chirurgiczny precedens. Dla martwicy po przeszczepie włosów nie ma żadnych dowodów. A taka oferta łatwo sprawia, że zbyt ambitny plan wydaje się bezpieczniejszy, niż jest.
Jeśli operacja potrzebuje komory ciśnieniowej, żeby była bezpieczna, powinna być mniejsza. To warto stąd zapamiętać.
Źródła
- Thom SR. Hyperbaric oxygen: its mechanisms and efficacy. Plastic and Reconstructive Surgery, 2011;127 Suppl 1:131S-141S. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21200283
- Undersea and Hyperbaric Medical Society. Indications for Hyperbaric Oxygen Therapy (lista zatwierdzonych wskazań). uhms.org/resources/featured-resources/hbo-indications.html
- Fan Z, Gan Y, Qu Q, Wang J, Lunan Y, Liu B, Chen R, Hu Z, Miao Y. The effect of hyperbaric oxygen therapy combined with hair transplantation surgery for the treatment of alopecia. Journal of Cosmetic Dermatology, 2021;20(3):917-921. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32770782
- Giardiello F, De Medeiros Quirino L, Brigante R, Chumak M. Hyperbaric Oxygen Therapy for Enhanced Postoperative Recovery in Hair Transplantation. Cureus, 2025;17(12):e99635. doi.org/10.7759/cureus.99635
- Parsley WM, Perez-Meza D. Review of factors affecting the growth and survival of follicular graft. Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery, 2010;3(2). jcasonline.com
Artykuł podsumowuje opublikowane badania i powszechną praktykę kliniczną jako informację ogólną. Nie jest poradą medyczną i nie zastępuje zaleceń zespołu, który cię operuje. Jeśli zespół mówi coś innego niż ten tekst, obowiązują jego zalecenia.
Czytaj dalej w przewodniku
Zastanawiasz się, co da się zrobić z twoimi włosami?
Wyślij trzy ostre zdjęcia włosów: z przodu, z góry i z tyłu. Dostaniesz szczerą odpowiedź, co da się zrobić, mniej więcej ile graftów będzie potrzebnych i ile to kosztuje.
- Bezpłatnie i niezobowiązująco
- Zdjęcia ocenia zespół lekarzy kliniki
- Odpowiedź zwykle w ciągu godziny, jeśli piszesz w dzień
Badanie mówi coś o grupach. Co dotyczy twoich włosów, może powiedzieć tylko lekarz, który obejrzy zdjęcia. Zespół lekarzy kliniki z pierwszego miejsca naszego rankingu oceni to bezpłatnie.
Trafia do kliniki, która zajmuje pierwsze miejsce w naszym rankingu.

