
Jak HBOT ma pomagać graftom: tlen, nowe naczynia i przeżywalność
Teoria stojąca za HBOT po przeszczepie włosów dotyczy pierwszych dni, gdy grafty nie mają jeszcze własnych naczyń krwionośnych.
Teoria stojąca za HBOT po przeszczepie włosów dotyczy pierwszych dni, gdy grafty nie mają jeszcze własnych naczyń krwionośnych. Tlen rozpuszczony w osoczu dociera tam, gdzie nie docierają czerwone krwinki, a terapia ciśnieniowa wpływa zarówno na powstawanie nowych naczyń, jak i na stan zapalny. Mechanizm jest logiczny. To, że daje korzyść kliniczną, nie zostało udowodnione.
Jaki problem HBOT ma rozwiązać po przeszczepie włosów?

Gdy jednostka mieszkowa zostaje przeniesiona, traci dopływ krwi. W dniach, zanim podłączą się nowe naczynia, żyje dzięki imbibicji osoczowej: tlen i składniki odżywcze przenikają z otaczającego płynu tkankowego. Ten okres niedoboru tlenu to najbardziej wrażliwy moment dla graftów i właśnie tu HBOT ma dostarczyć dodatkowy tlen.
W chwili pobrania jednostki mieszkowej z obszaru dawczego zostaje przerwane jej połączenie z ukrwieniem. Umieszczona w małym nacięciu w obszarze biorczym przez kilka dni nie ma własnego krążenia. Przez ten czas utrzymuje się dzięki imbibicji osoczowej, czyli tlen i składniki odżywcze przenikają do niej z otaczającego płynu tkankowego, aż wyrosną i podłączą się nowe naczynia krwionośne.
Ta faza niedokrwienia to znany słaby punkt. Parsley i Perez-Meza podsumowali, co decyduje o tym, czy grafty mieszkowe rosną, i wymieniają czas, jaki graft spędza poza organizmem, uszkodzenia przy manipulacji, wysychanie oraz warunki w miejscu biorczym jako czynniki decydujące o tym, ile graftów przetrwa. Jeśli graft ma lepszy dostęp do tlenu w czasie, gdy jest zdany na dyfuzję, teoretycznie rozwiązuje się realny problem.
Pomysł nie jest więc wzięty z sufitu. Trafia we właściwy okres i we właściwy parametr fizjologiczny.
Dlaczego ciśnienie zwiększa ilość tlenu w tkankach?
W zwykłym powietrzu na poziomie morza niemal cały tlen przenosi hemoglobina, która jest już wysycona w około 97 %. Więcej tlenu w oddychanym powietrzu daje więc niewiele. Tlen rozpuszczony w osoczu podlega natomiast prawu Henry'ego i rośnie wraz z ciśnieniem parcjalnym. Przy 2,0 do 2,4 ATA i 100 % tlenie jego ilość staje się wielokrotnie większa, a osocze może dostarczać tlen tam, gdzie czerwone krwinki jeszcze nie docierają.
Gdy oddychasz zwykłym powietrzem na poziomie morza, niemal cały transport tlenu zapewnia hemoglobina, która jest już wysycona w około 97 %. Większy udział tlenu w oddychanym powietrzu niewiele pomaga, bo prawie nie ma wolnych miejsc wiązania.
Z tlenem rozpuszczonym w osoczu jest inaczej. Obowiązuje tu prawo Henry'ego, zgodnie z którym ilość rozpuszczonego gazu rośnie proporcjonalnie do ciśnienia parcjalnego. Gdy oddychasz czystym tlenem, 100 %, przy 2,0 do 2,4 ATA, ciśnienie parcjalne staje się wielokrotnie wyższe, a ilość rozpuszczonego tlenu odpowiednio rośnie.
Klinicznie ciekawe jest to, że rozpuszczony tlen przemieszcza się z osoczem, a nie z czerwonymi krwinkami. Osocze dociera tam, gdzie krwinki w danej chwili się nie przedostają: przez obrzęk tkanek, przez szczelinę, w której tlen musi dyfundować, i do obszaru, w którym naczynia włosowate jeszcze się nie wytworzyły. To konkretne uzasadnienie stosowania HBOT u graftu bez własnego krążenia.
Czy tlen hiperbaryczny robi coś więcej niż dostarcza tlen?
Tak. Podczas terapii ciśnieniowej powstają reaktywne formy tlenu i azotu, które działają jak substancje sygnałowe i wpływają na czynniki wzrostu, stan zapalny oraz zachowanie naczyń krwionośnych. To pobudza angiogenezę, czyli tworzenie nowych naczyń w tkankach ubogich w tlen. Dong i Jin wskazują ponadto, że terapia wycisza miejscowe czynniki zapalne, a komórki brodawki skórnej dzieliły się w laboratorium częściej.
W tej kwestii warto uważnie przeczytać Thoma. Popularne wyjaśnienie, że „tkanka dostaje więcej tlenu”, upraszcza to, co faktycznie opisują badania. Thom upatruje najważniejszych efektów w reaktywnych formach tlenu i azotu powstających wewnątrz komórek. Działają one jak przekaźniki w szlakach sygnałowych, które sterują czynnikami wzrostu, reakcją zapalną i zachowaniem naczyń krwionośnych.
Tlen hiperbaryczny należy więc postrzegać bardziej jako sygnał niż jako sposób transportu. To wyjaśnia obserwacje, których sam transport wyjaśnić nie może, na przykład to, że efekt utrzymuje się po zakończeniu sesji, i to, że powtarzanie terapii ma znaczenie.
Nowe naczynia krwionośne
Założenie jest takie, że terapia ciśnieniowa pobudza wrastanie nowych naczyń krwionośnych w ubogi w tlen obszar rany, dzięki czemu graft krócej zależy od dyfuzji. Ten sam mechanizm leży u podstaw uznanego stosowania HBOT przy trudno gojących się ranach oraz przy przeszczepach skóry i płatach, które słabo się goją. Dowody w tych zastosowaniach pochodzą, jak opisuje Thom, głównie z badań na zwierzętach i nielicznych badań klinicznych.
Stan zapalny
Dong i Jin skomentowali badanie Fana w liście opublikowanym w Journal of Cosmetic Dermatology. Zasugerowali w nim, że wyciszenie stanu zapalnego może odpowiadać za część ewentualnej korzyści. Powołali się na badania, w których tlen hiperbaryczny zmniejszał miejscowe czynniki zapalne. Przedstawili też własne doświadczenia laboratoryjne z komórkami brodawki skórnej z ludzkich włosów, które po terapii ciśnieniowej dzieliły się częściej i wykazywały większą ekspresję PCNA niż komórki kontrolne.
Dlaczego dobry mechanizm nie gwarantuje lepszego wyniku?
Badanie Fana pokazuje, że mechanizm może dawać mierzalny efekt bez zmiany wyniku końcowego. Wczesne wypadanie spadło z 69,1 % do 27,6 %, a mniej osób miało swędzenie i zapalenie mieszków. Po dziewięciu miesiącach w grupie HBOT przeżyło 96,9 % graftów wobec 93,8 % w grupie kontrolnej, a różnica nie była istotna statystycznie. Być może badanie było za małe, by uchwycić realną różnicę. Być może włosy i tak by odrosły.
Wszystko to są dobre powody, by badać HBOT. Nie jest to jednak dowód, że działa. To rozróżnienie łatwo ginie w marketingu klinik i właśnie w ten sposób pacjenci najczęściej dają się wprowadzić w błąd w kwestii terapii dodatkowych.
Badaniu Fana warto się przyjrzeć właśnie dlatego, że mechanizm daje tu mierzalny efekt, który nie przekłada się na wynik końcowy. Wczesne wypadanie wyraźnie spadło, z 69,1 % w grupie kontrolnej do 27,6 % przy HBOT. To pasuje do tego, że grafty dostały lepsze wsparcie w fazie niedokrwienia. Zapalenie mieszków i swędzenie również występowały rzadziej, co pasuje do mniejszego stanu zapalnego. Mimo to przeżywalność po dziewięciu miesiącach wyniosła 96,9 % z terapią i 93,8 % bez niej, a badanie nie wykazało, by ta różnica była istotna statystycznie.
Możliwe są dwie interpretacje. Pierwsza mówi, że 34 pacjentów to po prostu za mało, by wykryć realną różnicę trzech punktów procentowych, i jest to całkowicie prawdopodobne. Zgodnie z drugą włosy, które wypadły, i tak by odrosły. Wypadanie przeszczepionych włosów po operacji jest normalne, a mieszek zwykle to przeżywa. Mniej widoczne wypadanie mogło więc ułatwić pacjentom pierwszy miesiąc, nie zwiększając ostatecznie liczby mieszków włosowych.
Dane, którymi dysponujemy, wspierają obie interpretacje. Żadne opublikowane badanie nie zdołało ich jeszcze rozróżnić.
Czego trzeba, by mechanizm stał się przekonujący klinicznie?
Badania, które ma dość uczestników, by wykryć małe różnice w liczbie przeżywających graftów, obserwuje pacjentów przez dwanaście miesięcy zamiast dziewięciu, liczy włosy na wyznaczonym polu w obszarze biorczym i randomizuje tak wiele osób, by różnica nie utonęła w przypadkowej zmienności. Żadne z czterech opublikowanych badań nie spełnia tych warunków.
Źródła
- Thom SR. Hyperbaric oxygen: its mechanisms and efficacy. Plastic and Reconstructive Surgery, 2011;127 Suppl 1:131S-141S. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21200283
- Parsley WM, Perez-Meza D. Review of factors affecting the growth and survival of follicular graft. Journal of Cutaneous and Aesthetic Surgery, 2010;3(2). jcasonline.com
- Fan Z, Gan Y, Qu Q, Wang J, Lunan Y, Liu B, Chen R, Hu Z, Miao Y. The effect of hyperbaric oxygen therapy combined with hair transplantation surgery for the treatment of alopecia. Journal of Cosmetic Dermatology, 2021;20(3):917-921. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32770782
- Dong X, Jin X. The effect of hyperbaric oxygen therapy combined with hair transplantation surgery for the treatment of alopecia [letter to the editor]. Journal of Cosmetic Dermatology, 2021. doi.org/10.1111/jocd.14131
- Bernstein RM, Rassman WR. Graft Anchoring in Hair Transplantation. Dermatologic Surgery, 2006;32(2):198-204. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16442039
Artykuł podsumowuje opublikowane badania i powszechną praktykę kliniczną jako ogólną informację. Nie jest poradą medyczną i nie zastępuje zaleceń zespołu, który cię operuje. Jeśli mówią coś innego niż to, co tu napisano, obowiązują ich zalecenia.
Zastanawiasz się, co da się zrobić z twoimi włosami?
Wyślij trzy ostre zdjęcia włosów: z przodu, z góry i z tyłu. Dostaniesz szczerą odpowiedź, co da się zrobić, mniej więcej ile graftów będzie potrzebnych i ile to kosztuje.
- Bezpłatnie i niezobowiązująco
- Zdjęcia ocenia zespół lekarzy kliniki
- Odpowiedź zwykle w ciągu godziny, jeśli piszesz w dzień
Badanie mówi coś o grupach. Co dotyczy twoich włosów, może powiedzieć tylko lekarz, który obejrzy zdjęcia. Zespół lekarzy kliniki z pierwszego miejsca naszego rankingu oceni to bezpłatnie.
Trafia do kliniki, która zajmuje pierwsze miejsce w naszym rankingu.

